Ecologische zandwinput (Ecoshape – Bouwen met de Natuur)

De behoefte aan zand is groot en flinke gebieden in de Noordzee zijn dan ook aangewezen voor zandwinning. Zandwinning brengt schade met zich mee, ecologisch herstel ter plaatse vergt een flinke tijd. Dit experiment sluit aan bij het inmiddels ontstane inzicht dat diepe putten voordelen opleveren ten opzichte van het eerdere beleid waarin zeer ondiepe putten werden vergund. Bezinning op meer precieze ontwerpdimensies zoals diepte, helling, steilheid, geometrie, stabiliteit en potentieel van habitats leidde tot dit experiment: een bewust aangebracht ‘onderwaterlandschap’ in één van de zandwingebieden die gebruikt werden voor de aanleg van Maasvlakte-2. Een experiment met als oogmerk de effecten op rekolonisatie en biodiversiteit in kaart te brengen.

Er is gekozen twee experimentele locaties, één met een zandrug dwars op de heersende stroming en één met een zandrug parallel aan de heersende stroming. De eerste kan ook als natuurlijk ontstane zandgolf voorkomen, de tweede komt van nature niet voor maar is vanuit uitvoeringsoogpunt interessant want is goedkoper aan te leggen. Het doel van de vergelijking tussen beide locaties is om na te gaan of zo’n parallelle zandrug vergelijkbare gradiënten levert, en dus vergelijkbare meerwaarde voor rekolonisatie en biodiversiteit. Als dat zo is kunnen we dus met een goedkopere aanpak hetzelfde bereiken.

Een robuust eco-morfologisch ontwerp is gecombineerd met effectieve aanleg. Daarvoor was intensieve kennisuitwisseling tussen ecologie, morfologie, hydrologie, fysica en governance  nodig en een liaison met partijen als het Rotterdamse havenbedrijf, Rijkswaterstaat (DNZ) en PUMA (Projectorganisatie Uitbreiding Maasvlakte, een consortium van de aannemers Van Oord en Boskalis).  De doorlooptijd voor voorbereiding, aanleg en monitoring was beperkt. De surveys uitgevoerd in 2010, 2011 en 2012 geven aan dat in de put een veelvoud van de hoeveelheid vis aanwezig is ten opzichte van de omgeving.