Risicomijdend gedrag en omgaan met risico’s

Het succes van innovatie wordt mede bepaald door de mate waarin mensen en organisaties bereid zijn om risico”s te nemen. Immers, de precieze resultaten van innovatie zijn van te voren vaak niet goed te voorspellen. Innoveren betekent dus risico”s nemen en de bereidheid om deze risico”s te aanvaarden. Aan dat laatste schort het vaak, met als gevolg risicomijdend gedrag.

Dit gedrag komt voort uit de angst om achteraf verantwoordelijk gehouden te worden voor beslissingen die anders uitpakken dan ingeschat. Vooral binnen de overheid bestaat bij medewerkers de angst om fouten te maken die politiek-bestuurlijke consequenties kunnen hebben. Maar ook in het bedrijfsleven en de kennisinstellingen komt risicomijdend gedrag voor. In het bedrijfsleven worden risico”s vermeden als de indruk ontstaat dat investeringen zich niet zullen terugbetalen. Kennisinstellingen zijn terughoudend met uitspraken over de impact van innovaties omdat deze moeilijk exact te voorspellen is. Ook zijn ze geneigd hun kennis niet in te brengen wanneer zorgvuldig gebruik ervan, niet gewaarborgd is.

Kortom, alle partijen in de driehoek hebben belang bij (innovatieve) contractvormen waarin een transparante risicoverdeling vastgelegd is. Daarbij moet ervoor gewaakt worden dat niet alle risico”s bij één partij worden gelegd en dat de opdrachtbeschrijving niet dusdanig is dichtgetimmerd dat er geen ruimte meer is voor afwijkingen en verbeteringen, vanwege voortschrijdend inzicht uit de innovatieontwikkeling.

Lessen

  1. Benoem de risico’s gezamenlijk en openhartig
  2. Ontwikkel ‘what if’ scenario’s
  3. Ontwikkel arrangementen ter sturing en beheersing van risico’s
  4. Beloon risicodragend gedrag in alle betrokken organisaties

Tips

Hoe doe je recht aan verschillen in aanbesteding van innovatie projecten?

Aanbestedingsprocedures voor ‘reguliere’ projecten worden één op één van toepassing verklaard op innovatieprojecten. Dat leidt vaak tot ‘meer van hetzelfde’ omdat bij aanbestedingsprocedures toch (te) vaak uitgegaan wordt van ‘standaarden’ (in functionaliteiten, specificaties, onderliggende instrumentarium, etc.).

Hoe doe je recht aan het innovatieve karakter bij aanbesteding?

Meer van hetzelfde kan tegengegaan worden door:

  • Het vermijden van ‘copy paste’ gedrag door adequate inhoudelijke beoordeling van initiatieven en projectvoorstellen.
  • Innovatie een andere status / rol binnen de betrokken organisaties toe te kennen door bestuurders en hoger management vanaf het begin (mede)verantwoordelijkheid te laten dragen.
  • Organiseer de delicate en per definitie lastige relatie tussen innovatieproject en het primaire proces, als onderdeel van het innovatieproces.
  • Nodig ‘out of the box’ denkers uit om deel te nemen of sessies te faciliteren.
  • Ontwikkel ‘what if ’ scenario’s om te betogen hoe groot of klein de risico’s nu werkelijk zijn, door fall back opties te ontwikkelen kan risicomijdend gedrag bestreden worden.
  • Frame de agenda als experimenteel, iets dat bedoelt is om te leren en mag mislukken.